अष्टकवर्गः शास्त्रीया गणनापद्धतिः, या दर्शयति यत् तव जन्मकुण्डल्याः प्रत्येकः राशिः प्रत्येकं ग्रहं कियता बलेन पोषयति इति। सा कुण्डलीं बिन्दुकोष्ठके परिवर्तयति, येन शनेः गुरोः चन्द्रस्य वा कृते के राशयः मित्रभूमयः, तेषु च गोचरः कथम् अनुभूयेत इति एकदृष्ट्या ज्ञायते।

बिन्दवः कुतः आगच्छन्ति

पराशरः अष्टौ आधारान् वदति: सप्त दृश्यग्रहान् लग्नं च। प्रत्येकाधारात् गणितेषु नियतस्थानेषु ग्रहः एकं शुभबिन्दुं ददाति। अष्टानाम् आधाराणां बिन्दुयोगेन तस्य ग्रहस्य भिन्नाष्टकवर्गः लभ्यते, शून्याद् अष्टपर्यन्तं द्वादशसङ्ख्यानां पङ्क्तिः। पञ्च वा अधिकाः बिन्दवः यस्मिन् राशौ, सः तस्य ग्रहस्य पोषकभूमिः; त्रयः वा न्यूनाः यस्मिन्, सः दुर्बलभूमिः। ऋषयः अवदन् यत् एवं गगनस्य प्रत्येकं कोणं कियत् तेजः प्राप्नोति इति मीयते।

सर्वाष्टकवर्गः

सप्तग्रहाणां पङ्क्तीः राशिशः योजयित्वा सर्वाष्टकवर्गः लभ्यते, प्रतिराशि एका सङ्ख्या। द्वादशराशीनां सम्पूर्णयोगः सर्वदा सप्तत्रिंशदधिकत्रिशतम् (३३७)। सामान्यराशौ प्रायः अष्टाविंशतिः (२८) बिन्दवः। अष्टाविंशतेः अधिकाः राशयः अल्पसङ्घर्षेण फलं यच्छन्ति, ततः बहुन्यूनाः तु तस्य भावस्य विषयेषु अधिकं प्रयत्नम् अपेक्षन्ते।

बिन्दुभिः गोचरपठनम्

यदा शनिः तं राशिं प्रविशति यत्र तस्य स्वपङ्क्तौ पञ्च षड् वा बिन्दवः, तदा साढेसाती इव भीषणः गोचरः अपि हानेः स्थाने अनुशासनकालरूपेण गच्छति। द्विबिन्दुके राशौ स एव गोचरः तीव्रतरं अनुभूयते। बहुबिन्दुकं राशिं तरन् गुरुः स्ववरान् पूर्णतरं ददाति। अतः एकचन्द्रराशिकौ द्वौ जनौ एकं गोचरं भिन्नतया अनुभवतः, यथा एकः एव चन्द्रः भिन्नतटेषु भिन्नां वेलां जनयति।

कक्ष्या: सूक्ष्मविभागः

प्रत्येकः राशिः त्र्यंशपञ्चचत्वारिंशत्कलापरिमितेषु, अष्टसु भागेषु विभज्यते, ये कक्ष्याः इति उच्यन्ते; तेषां स्वामिनः क्रमेण शनिः, गुरुः, कुजः, रविः, शुक्रः, बुधः, चन्द्रः, लग्नं च। गोचरग्रहः यस्याः कक्ष्यायाः स्वामी तस्मै राशये बिन्दुं दत्तवान्, तां तरन् शुभं फलति। एवं दीर्घगोचरात् मुख्यसप्ताहाः निष्कृष्यन्ते।

कोष्ठकस्य विवेकपूर्णः प्रयोगः

अष्टकवर्गः निर्णयस्य आधारः, न तस्य स्थानापन्नः। दशया, भावेशबलेन, कुण्डल्याः दृष्टिभिश्च सह पठ्यताम्। कठिनदशायां बलवत् कोष्ठकं क्लेशं मृदूकरोति; शुभदशायां दुर्बलं कोष्ठकं फलं न निषेधति, किन्तु विलम्बयितुं शक्नोति।

स्वाष्टकवर्गं पठ

कुण्डलीम् उद्घाटय. नूतनां जन्मकुण्डलीं रचय रक्षितां वा उद्घाटय।
योगान् पश्य. अष्टाविंशतेः अधिकबिन्दुकान् न्यूनबिन्दुकांश्च राशीन् लिख।
गोचरम् अनुसर. शनिः गुरुः वा अधुना यस्मिन् राशौ तं विचित्य तस्य ग्रहस्य पङ्क्तौ तस्य बिन्दून् पठ।

प्रायशः पृष्टाः प्रश्नाः

बिन्दुः नाम किम्?

अष्टसु आधारेषु एकस्मात् कस्मिंश्चित् राशौ ग्रहेण प्राप्तः एकः शुभगुणः।

सम्पूर्णयोगः सर्वदा ३३७ किमर्थम्?

प्रत्येकः ग्रहः कति बिन्दून् दातुं शक्नोति इति शास्त्रीयकोष्ठकैः नियतम्, अतः योगः न परिवर्तते।

राशेः कृते शुभाङ्कः कः?

सर्वाष्टकवर्गे अष्टाविंशतेः अधिकः पोषकः। एकग्रहपङ्क्तौ पञ्च वा अधिकाः शुभाः।

राहुकेतू अन्तर्भवतः वा?

पराशरपद्धतिः सप्तग्रहान् लग्नं च प्रयुङ्क्ते। राहुकेतू पृथक् विचार्येते।

घटनाकालं वक्तुं शक्नोति वा?

कक्ष्याभिः गोचरान्तर्गतः कालः सूक्ष्मीभवति, किन्तु स्थूलकालं दशा निश्चिनोति।

मम साढेसाती मृद्वी किमर्थम्?

शनिः सम्भवतः तान् राशीन् तरति येषु तस्य स्वपङ्क्तौ बहवः बिन्दवः।

शुद्धः जन्मकालः आवश्यकः वा?

आम्। लग्नम् अष्टाधारेषु एकम्, तच्च प्रायः प्रतिहोराद्वयं परिवर्तते।

शोधनं नाम किम्?

आयुर्गणनायै कतिपयफलादेशेभ्यश्च कोष्ठकप्रयोगात् पूर्वं क्रियमाणा न्यूनीकरणप्रक्रिया। दैनिकगोचरपठने मूलबिन्दवः एव प्रयुज्यन्ते।

शून्यबिन्दुकः राशिः भयावहः वा?

सः तस्य ग्रहस्य दुर्बलभूमिः, अतः तद्विषयेषु अधिका सावधानता अपेक्षिता। न सा हानेः भविष्यवाणी।

केषु भावेषु अधिकबिन्दवः भवेयुः?

शास्त्रोपदेशः: एकादशः दशमात्, दशमः नवमात् अधिकः स्यात्, द्वादशः एकादशात् न्यूनः स्यात्।

कुण्डलीद्वयं तोलयितुं शक्यम्?

अयम् मुख्यतः एककुण्डल्यै। दम्पत्योः कृते गुणमेलनं कुण्डलीतुलना च श्रेयस्यौ।

मम कोष्ठकं कुत्र पश्यामि?

स्वजन्मकुण्डलीम् उद्घाट्य अष्टकवर्गविभागं चिनु; तत्र प्रतिग्रहपङ्क्तिः सम्पूर्णयोगश्च दृश्येते।