ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର

କ୍ରମ

22

ଅଧିପତି

ଚନ୍ଦ୍ର

ଦେବତା

ବିଷ୍ଣୁ

ବିସ୍ତାର

10°00′ ମକର – 23°20′ ମକର

ଗଣ

ଦେବ ଗଣ

ଯୋନି

ମାଙ୍କଡ଼

ନାମାକ୍ଷର

ଖୀ, ଖୂ, ଖେ, ଖୋ

ଶ୍ରବଣ ର ଅର୍ଥ

ଶ୍ରବଣା ଆପଣଙ୍କ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର: ଆପଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେଉଁ ନକ୍ଷତ୍ର ଦେଇ ଗତି କରୁଥିଲେ। ଏହାର ଦେବତା ପାଳନକର୍ତ୍ତା ବିଷ୍ଣୁ ଓ ପ୍ରତୀକ କାନ; ଏହି ଦୁହେଁ ଶୁଣିବା, ଶିଖିବା, ଲୋକଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ିବା ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଆଡ଼କୁ ସୂଚାନ୍ତି। ଏହା ଶ୍ରୋତାର ନକ୍ଷତ୍ର; ଶୁଣି ଶିଖେ, ଲୋକ ଓ ଚିନ୍ତାକୁ ଯୋଡ଼େ; ଶାନ୍ତ ସମୟ ଶିକ୍ଷାକୁ ହଜମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରର ସ୍ୱାମୀ ଚନ୍ଦ୍ର; ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ବିଂଶୋତ୍ତରୀ ଦଶା ଏହି ଗ୍ରହର ହିଁ ହୁଏ ଓ ଭାବନା, ସ୍ମୃତି, ମନର ଶାନ୍ତି ଏହି ବିଷୟ ଆପଣଙ୍କ ଭାବନା ଓ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାର ପାଖରେ ରହେ। ଏହାର ଗଣ ଦେବଗଣ: ସୌମ୍ୟ, ଆଦର୍ଶବାଦୀ ଓ ଲୋକଙ୍କ ଠାରେ ଭଲ ଦେଖୁଥିବା ସ୍ୱଭାବ। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନକ୍ଷତ୍ର ମନର ଦର୍ପଣ, ପରମ୍ପରା କହେ; ଚନ୍ଦ୍ର ସମୁଦ୍ରର ଜୁଆର ଭଟ୍ଟା ହଲାଇଲା ପରି ମନର ଭାବନାର ଢେଉ ମଧ୍ୟ ହଲାନ୍ତି, ଏହା ଋଷିଙ୍କ ଦର୍ଶନ। ଅନେକ ପରିବାର ନାମକରଣ ପାଇଁ ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରର ଅକ୍ଷର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଏଠାରୁ ଗଣାଯାଉଥିବା ତାରାଚକ୍ର ଶୁଭ ଦିନ ବାଛିବାରେ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସ୍ଥିର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ଶ୍ରବଣ ର ନାମାକ୍ଷର

ଶ୍ରବଣ ର ଚାରି ପାଦର ନାମାକ୍ଷର ଖୀ, ଖୂ, ଖେ, ଖୋ। ଶିଶୁର ଜନ୍ମପାଦ ଅକ୍ଷରରେ ନାମ ରଖିବା ପରମ୍ପରା।

ନକ୍ଷତ୍ରର ସ୍ୱଭାବବର୍ଗ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବ୍ୟବହାର

ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥ ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଚର ବା ଚଳ ବର୍ଗରେ ରଖନ୍ତି। ଗତି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏହାର ଗୁଣ। ଯାତ୍ରା, ଯାନବାହନ କିଣିବା, ବଗିଚା କାମ ଓ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ପରି ଚଳନ କାମ ପାଇଁ ଏହି ଦିନ ଅନୁକୂଳ। ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତମାନେ ନୂଆ ସ୍ଥାନ ଓ ନୂଆ ଚିନ୍ତା ଭଲ ପାଆନ୍ତି, ଚଞ୍ଚଳ ମନର ବୋଲି ପରମ୍ପରା।

ଶ୍ରବଣ ରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଦଶା

ଶ୍ରବଣ ର ଅଧିପତି ଚନ୍ଦ୍ର ହୋଇଥିବାରୁ ଜୀବନ 10 ବର୍ଷର ଚନ୍ଦ୍ର ମହାଦଶାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହାଦଶା ଦଶ ବର୍ଷର; ଧ୍ୟାନକୁ ଭାବନା, ଘର, ପରିବାର ଓ ଚାରିପାଖ ଲୋକଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ନିଏ। ପାଳନ ଦେବା ଓ ପାଇବା, ବାସସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଦିନଚର୍ଯ୍ୟାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଲୋକଙ୍କ ସହ କିମ୍ବା ମା ପରି ମହିଳାଙ୍କ ସହ ଘନିଷ୍ଠତା ପ୍ରାୟତଃ ଦେଖାଯାଏ। ମନ ଅଧିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହୁଏ, ତେଣୁ ବିଶ୍ରାମ, ନିୟମିତ ତାଳ ଓ ସହାୟକ ସଙ୍ଗ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସୃଜନ, ଆତିଥ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟର ଯତ୍ନ ଫୁଟି ଉଠେ। ଚନ୍ଦ୍ର ସମୁଦ୍ରର ଜୁଆର ଭଟ୍ଟା ହଲାଇଲା ପରି ମନର ଉଠାପଡ଼ା ମଧ୍ୟ ହଲାନ୍ତି, ଏହା ଋଷିଙ୍କ ଦର୍ଶନ; ତେଣୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଶାନ୍ତ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟାର ପରାମର୍ଶ ପରମ୍ପରା ଦିଏ। ଆପଣଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳୀରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଶି, ଭାବ ଓ ପକ୍ଷବଳ କହେ ଭାବନାର ଏହି ଋତୁ କେତେ ସୁଖଦ ଭାବରେ ବିତିବ।

ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର କିପରି ସ୍ଥିର ହୁଏ

ଜନ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେଉଁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥାନ୍ତି ତାହା ହିଁ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର। ରାଶିଚକ୍ରକୁ ୧୩°୨୦′ ର ୨୭ଟି ସମାନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରତି ଭାଗରେ ୩°୨୦′ ର ଚାରିଟି ପାଦ ଥାଏ। ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଜନ୍ମ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଠିକ୍ ହେବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ଲାହିରୀ ଅୟନାଂଶ ସହ ନିରୟନ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହୃତ, ଯାହାକୁ ଅଧିକାଂଶ ପଞ୍ଜିକା ମାନନ୍ତି।

ଶ୍ରବଣ ବ୍ୟବହାରିକ ଜୀବନରେ କିପରି କାମରେ ଆସେ

ନାମକରଣ, ବିବାହ ମେଳକ, ତାରାବଳ ଦେଖି ଶୁଭଦିନ ବଛା ଏବଂ ବିଂଶୋତ୍ତରୀ ଦଶାର ଆରମ୍ଭରେ ବଡ଼ମାନେ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ନକ୍ଷତ୍ର ଜାତକର ଗୋଟିଏ ଅଂଶ ମାତ୍ର, ତେଣୁ ଏଠାକାର ବର୍ଣ୍ଣନାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ନୁହେଁ, ସ୍ୱଭାବର ପ୍ରବୃତ୍ତି ବୋଲି ଧରନ୍ତୁ।

ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ