ମୁହୂର୍ତ୍ତ
ବ୍ରତଘର (ଉପନୟନ) ମୁହୂର୍ତ୍ତ
ବାଳକକୁ ପଇତା ପିନ୍ଧାଇ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦୀକ୍ଷା ଦେବା ସଂସ୍କାର ଉପନୟନ, ଓଡ଼ିଆରେ ବ୍ରତଘର। ବେଦ ପାଠ ଆରମ୍ଭର ଏହି ସଂସ୍କାର ଷୋଡ଼ଶ ସଂସ୍କାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ।
- ଅନୁକୂଳ ନକ୍ଷତ୍ର
- ଅଶ୍ୱିନୀ, ରୋହିଣୀ, ମୃଗଶିରା, ପୁନର୍ବସୁ, ପୁଷ୍ୟ, ହସ୍ତ, ଚିତ୍ରା, ସ୍ୱାତୀ, ଶ୍ରବଣ, ଧନିଷ୍ଠା, ରେବତୀ
- ଅନୁକୂଳ ତିଥି
- ଉତ୍ତରାୟଣରେ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତିଥି
- ଦେଖାଯାଇଥିବା ସହର
- ଭୁବନେଶ୍ୱର
ବ୍ରତଘର (ଉପନୟନ) ବିଷୟରେ
ବାଳକକୁ ପଇତା ପିନ୍ଧାଇ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦୀକ୍ଷା ଦେବା ସଂସ୍କାର ଉପନୟନ, ଓଡ଼ିଆରେ ବ୍ରତଘର। ବେଦ ପାଠ ଆରମ୍ଭର ଏହି ସଂସ୍କାର ଷୋଡ଼ଶ ସଂସ୍କାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ।
ରୀତି
ବାପା କିମ୍ବା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବଟୁକୁ ପଇତା ପିନ୍ଧାଇ ଲୁଗା ଆଢ଼ୁଆଳରେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦିଅନ୍ତି। ତା ପରେ ବଟୁ ମାଆଙ୍କ ପାଖରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗେ, ଯାହା ଛାତ୍ରର ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ମାମୁଁ ବସ୍ତ୍ର ଉପହାର ଦେବା ରୀତି।
ଋତୁ ଓ ବୟସ
ଉତ୍ତରାୟଣ, ବିଶେଷ କରି ବସନ୍ତ ଋତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପରମ୍ପରାରେ ଆଠ ବର୍ଷ ବୟସ କୁହାଯାଇଛି। ଅଶ୍ୱିନୀ, ରୋହିଣୀ, ପୁନର୍ବସୁ, ପୁଷ୍ୟା, ହସ୍ତା, ଚିତ୍ରା, ଶ୍ରବଣା, ରେବତୀ ପସନ୍ଦର ନକ୍ଷତ୍ର।
ସମୟ ବାଛିବା
ଶୁଭ ଦିନ ମିଳିବା ପରେ ସେଦିନର ରାହୁକାଳ, ଯମଗଣ୍ଡ ଓ ଗୁଳିକ କାଳ ଛାଡ଼ି ଶୁଭ ହୋରା କିମ୍ବା ଅଭିଜିତ୍ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପରମ୍ପରା। ମୁଖ୍ୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତଟି ବଳବାନ ସ୍ଥିର ଲଗ୍ନରେ ପଡ଼ୁ, ଏଥିପାଇଁ ପୁରୋହିତ ପାଞ୍ଜି ଦେଖି ସମୟ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି।
ଘରର ପ୍ରସ୍ତୁତି
କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଘର ସଫା କରି, ଦ୍ୱାରରେ ଆମ୍ବ ପତ୍ରର ତୋରଣ ବାନ୍ଧି, ଅଗଣାରେ ଝୋଟି ପକାଇ, ଠାକୁର ଘରେ ଦୀପ ଜାଳି ଗଣେଶ ପୂଜାରେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ରୀତି। କୁଳଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ବଡ଼ମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେବାକୁ ଭୁଲନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ବ୍ରତଘର (ଉପନୟନ) ର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନିୟମ
ଅନୁକୂଳ ନକ୍ଷତ୍ର: ଅଶ୍ୱିନୀ, ରୋହିଣୀ, ମୃଗଶିରା, ପୁନର୍ବସୁ, ପୁଷ୍ୟ, ହସ୍ତ, ଚିତ୍ରା, ସ୍ୱାତୀ, ଶ୍ରବଣ, ଧନିଷ୍ଠା, ରେବତୀ। ଅନୁକୂଳ ତିଥି: ଉତ୍ତରାୟଣରେ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତିଥି। ଏଡ଼ାନ୍ତୁ: ରିକ୍ତା ତିଥି (ଚତୁର୍ଥୀ, ନବମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ), ଅମାବାସ୍ୟା, ଦକ୍ଷିଣାୟନ (ଅନେକ ପରିବାରରେ)।
ଦିନ କିପରି ବଛାଗଲା
ଏହି ତାଲିକା ଭୁବନେଶ୍ୱର ସହରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତିଥି ଦୁହେଁ ମିଳୁଥିବା ଦିନ ଦେଖାଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବାର, ଯୋଗ, କରଣ, ଲଗ୍ନ, ରାହୁକାଳ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ କୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ; ତେଣୁ ଏହି ତାଲିକାରୁ ଦିନ ବାଛନ୍ତୁ ଓ ଠିକ୍ ସମୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଖୋଜରେ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ।
ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ
ବ୍ରତଘର (ଉପନୟନ) ପାଇଁ କେଉଁ ନକ୍ଷତ୍ର ଶୁଭ?
ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଅନୁକୂଳ ନକ୍ଷତ୍ର: ଅଶ୍ୱିନୀ, ରୋହିଣୀ, ମୃଗଶିରା, ପୁନର୍ବସୁ, ପୁଷ୍ୟ, ହସ୍ତ, ଚିତ୍ରା, ସ୍ୱାତୀ, ଶ୍ରବଣ, ଧନିଷ୍ଠା, ରେବତୀ।
ବ୍ରତଘର (ଉପନୟନ) ପାଇଁ କେଉଁ ତିଥି ଶୁଭ?
ଅନୁକୂଳ ତିଥି: ଉତ୍ତରାୟଣରେ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତିଥି। ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ଗଣାଯାଏ।
ବ୍ରତଘର (ଉପନୟନ) ବେଳେ କଣ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ?
ଶାସ୍ତ୍ର ଏଡ଼ାଇବାକୁ କହେ: ରିକ୍ତା ତିଥି (ଚତୁର୍ଥୀ, ନବମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ), ଅମାବାସ୍ୟା, ଦକ୍ଷିଣାୟନ (ଅନେକ ପରିବାରରେ)।
ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକ ସବୁ ସହର ପାଇଁ ଠିକ୍ କି?
ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସହରର ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଅନୁସାରେ ଦେଖାଯାଇଛି। ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତିଥି ବଦଳିବା ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସବୁଠି ଏକା, କିନ୍ତୁ ସ୍ଥାନୀୟ ସମୟ ଅଲଗା; ତେଣୁ ନିଜ ସହରର ପାଞ୍ଜି ଦେଖନ୍ତୁ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ତଥାପି ଦରକାର କି?
ବଡ଼ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ଦରକାର। ତାରାବଳ, ଚନ୍ଦ୍ରବଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଲଗ୍ନ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ କୋଷ୍ଠୀ ଦେଖି ସ୍ଥିର ହୁଏ।
ତାଲିକାରେ କେତେ ଦିନ ଅଛି?
ଆଗାମୀ ଷାଠିଏ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତିଥି ଦୁଇ ନିୟମ ମିଳୁଥିବା ବାରଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିନ।
ରାହୁକାଳ ଦେଖାଯାଇଛି କି?
ରାହୁକାଳ ସାରା ଦିନର ନିୟମ ନୁହେଁ, ଦିନର ଗୋଟିଏ ଭାଗ। ଠିକ୍ ସମୟ ସ୍ଥିର କଲାବେଳେ ତାହା ଏଡ଼ାନ୍ତୁ; ପ୍ରତି ଦିନର ପାଞ୍ଜି ପୃଷ୍ଠାରେ ତାହା ଦିଆଯାଇଛି।
ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିହେବ କି?
ହଁ। ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଖୋଜ ଆହୁରି ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦିନ କ୍ରମରେ ଦେଖାଏ, ଆଉ ଆପଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବରଣୀ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ିହେବ।
ବ୍ରତଘର (ଉପନୟନ) ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆମ କୋଷ୍ଠୀ ଅନୁସାରେ ବଦଳାଯାଇପାରିବ କି?
ହଁ। ସାଧାରଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ସମୟ ଦେଖାଏ; ପରିବାରର ଜ୍ୟୋତିଷ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଜନ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଚାଲିଥିବା ଦଶା ଦେଖି ସେଥିରୁ ସବୁଠୁ ଭଲ ସମୟ ବାଛନ୍ତି।
ଶୁଭ ଦିନ ନ ମିଳିଲେ ବ୍ରତଘର (ଉପନୟନ) କିପରି କରିବା?
ମିଳୁଥିବା ଦିନ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠୁ ଭଲ ଦିନ ବାଛି, ଗଣେଶ ଓ କୁଳଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୁଖ୍ୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ବଳବାନ ଲଗ୍ନ କିମ୍ବା ଅଭିଜିତ୍ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରଖିବା ପରମ୍ପରା।
ବ୍ରତଘର (ଉପନୟନ) ପାଇଁ ଦିନର କେଉଁ ସମୟ ଭଲ?
ସାଧାରଣତଃ ସକାଳ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟାହ୍ନ ପୂର୍ବର ସମୟ ପସନ୍ଦ କରାଯାଏ। ରାହୁକାଳ, ଯମଗଣ୍ଡ ଓ ଗୁଳିକ କାଳ ଛାଡ଼ି ଶୁଭ ହୋରାରେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ରୀତି।