मुहूर्त
संगीत, हळद आणि मेंदी मुहूर्त
लग्नाआधीची आनंदाची संध्याकाळ उत्तरेत संगीत म्हणून ओळखली जाते; मराठी घरांत हळदी समारंभ आणि मेंदी याच भावनेने साजरे होतात. गाणी, खेळ आणि हलक्याफुलक्या विधींनी दोन्ही कुटुंबे जवळ येतात.
- अनुकूल तिथी
- द्वितीया, तृतीया, पंचमी, सप्तमी, दशमी, एकादशी, त्रयोदशी
- तपासलेले शहर
- पुणे
संगीत, हळद आणि मेंदी विषयी
लग्नाआधीची आनंदाची संध्याकाळ उत्तरेत संगीत म्हणून ओळखली जाते; मराठी घरांत हळदी समारंभ आणि मेंदी याच भावनेने साजरे होतात. गाणी, खेळ आणि हलक्याफुलक्या विधींनी दोन्ही कुटुंबे जवळ येतात.
या संध्याकाळचे वैशिष्ट्य
सुवासिनी वधूवरांना हळद लावतात आणि पारंपरिक हळदीची गाणी गातात. नातेवाईक उखाणे घेतात, अंगठी शोधण्यासारखे खेळ खेळतात आणि हसतखेळत वातावरण भरून जाते. हळद आणि कुंकू दृष्ट काढतात अशी श्रद्धा आहे.
शुभ संध्याकाळ निवडणे
सुरुवात राहुकाळात न होता शुक्ल पक्षात, रोहिणी, मृगशीर्ष, हस्त, रेवती अशा सौम्य नक्षत्रांवर झाली तर उत्तम. विवाहाचा मुहूर्त प्रमुख असल्याने हा सोहळा त्याच्या एक दोन दिवस आधी ठेवला जातो.
उखाणे आणि गाणी
नवरा नवरीने एकमेकांचे नाव घेऊन उखाणे घेणे हा मराठी लग्नघरातील लाडका खेळ आहे. हळदीची गाणी, ओव्या आणि फेर धरून नाचणे यांतून दोन्ही घरांतील माणसे एकमेकांना ओळखू लागतात आणि नात्यात आपलेपणा येतो.
वेळेची निवड
शुभ दिवस मिळाल्यावर त्या दिवशी राहुकाळ, यमघंट आणि गुलिक काळ टाळून शुभ होरा किंवा अभिजित मुहूर्तावर कार्याची सुरुवात करणे ही परंपरा आहे. मुख्य क्षण बलवान स्थिर लग्नात यावा अशी वेळ गुरुजी काढून देतात.
घरातील तयारी
कार्याआधी घर स्वच्छ करून, दाराला आंब्याच्या पानांचे तोरण बांधून, अंगणात रांगोळी काढून, देवापुढे दिवा लावून गणपती पूजनाने सुरुवात करण्याची रीत आहे. कुलदैवताचे स्मरण करून वडिलधाऱ्यांचे आशीर्वाद घ्यायला विसरू नये.
संगीत, हळद आणि मेंदी या कार्याचे शास्त्रीय नियम
दिवस कसे निवडले
ही यादी पुणे येथे सूर्योदयाच्या वेळी या कार्यासाठी अनुकूल नक्षत्र आणि तिथी दोन्ही जुळणारे दिवस दाखवते. पूर्ण मुहूर्तासाठी वार, योग, करण, लग्न, राहुकाळ आणि संबंधित व्यक्तींची पत्रिकाही पाहिली जाते; म्हणून या यादीतून दिवस निवडा आणि नेमकी वेळ मुहूर्त शोधात ठरवा.
नेहमीचे प्रश्न
संगीत, हळद आणि मेंदी या कार्यासाठी कोणत्या तिथी शुभ?
अनुकूल तिथी: द्वितीया, तृतीया, पंचमी, सप्तमी, दशमी, एकादशी, त्रयोदशी. या दोन्ही पक्षांत मोजल्या जातात.
संगीत, हळद आणि मेंदी या कार्यात काय टाळावे?
शास्त्रे टाळायला सांगतात: अष्टमी, अमावास्या.
हे दिवस प्रत्येक गावासाठी लागू आहेत का?
दिवस पुणे येथील सूर्योदयावर तपासले आहेत. नक्षत्र आणि तिथी बदलण्याचा क्षण सर्वत्र एकच असला तरी स्थानिक वेळ वेगळी असते, म्हणून आपल्या गावचे पंचांग पाहा.
वैयक्तिक मुहूर्त तरीही हवा का?
मोठ्या संस्कारांसाठी हवा. ताराबल, चंद्रबल आणि कार्याचे लग्न संबंधित व्यक्तींच्या पत्रिकेवरून ठरते.
यादीत किती दिवस आहेत?
पुढील साठ दिवसांत नक्षत्र आणि तिथी हे दोन्ही नियम जुळणारे बारा पर्यंत दिवस.
राहुकाळ पाहिला आहे का?
राहुकाळ हा संपूर्ण दिवसाचा नियम नाही, दिवसाचा एक भाग आहे. नेमकी वेळ ठरवताना तो टाळा; प्रत्येक दिवसाच्या पंचांग पानावर तो दिलेला आहे.
इतर कार्यांसाठीही शोधता येईल का?
हो. मुहूर्त शोध आणखी अनेक कार्यांसाठी दिवस क्रमाने दाखवतो आणि आपली जन्म माहितीही जोडता येते.
संगीत, हळद आणि मेंदी मुहूर्त आमच्या पत्रिकेनुसार बदलता येतो का?
हो. सर्वसाधारण मुहूर्त सर्वांसाठी शुभ वेळ दाखवतो; घरचे ज्योतिषी संबंधित व्यक्तींचे जन्मनक्षत्र आणि चालू दशा पाहून त्यातील सर्वोत्तम वेळ निवडतात.
शुभ दिवस मिळाला नाही तर संगीत, हळद आणि मेंदी कसे करावे?
उपलब्ध दिवसांपैकी सर्वोत्तम दिवस निवडून, गणपती आणि कुलदैवताच्या पूजेने सुरुवात करून, मुख्य क्षण बलवान लग्नात किंवा अभिजित मुहूर्तावर ठेवणे ही परंपरा आहे.
संगीत, हळद आणि मेंदी यासाठी दिवसाची कोणती वेळ चांगली?
साधारणपणे सकाळ किंवा दुपारपूर्वीची वेळ पसंत केली जाते. राहुकाळ, यमघंट आणि गुलिक काळ टाळून शुभ होऱ्यात सुरुवात करण्याची रीत आहे.