सण चांद्र आणि सौर पंचांगानुसार येतात, त्यामुळे त्यांच्या तारखा दरवर्षी बदलतात आणि शहरांनुसार वेगळ्या असू शकतात. हे पान मुख्य सण आणि मासिक व्रते देते, तारीख, ती ठरवणारी तिथी किंवा नक्षत्र, आणि पूजेच्या वेळांसह, तुमच्या ठिकाणासाठी गणित करून.
तारखा कशा ठरतात
+
बहुतेक सण एखाद्या चांद्र महिन्यातील तिथीशी बांधलेले असतात: गणेश चतुर्थी भाद्रपद शुद्ध चतुर्थीला, दिवाळीचे लक्ष्मीपूजन आश्विन अमावास्येला, आणि रामनवमी चैत्र शुद्ध नवमीला. गुढीपाडवा, चैत्र शुद्ध प्रतिपदा, हा शालिवाहन शकाचे नवे वर्ष आहे, आणि अमांत पद्धतीत महिना अमावास्येला संपतो. काही सण सूर्यानुसार येतात: मकर संक्रांत सूर्याच्या मकर प्रवेशाला येते.
परंपरा सांगते की ऋषींनी पाहिले, चंद्र समुद्राची भरती आणि वनस्पतींचा रस हलवतो, आणि त्यांनी सण असे दिवस ठरवले जेव्हा चांदणे भक्तीला बळ देते.
स्रोतांमध्ये तारीख वेगळी का
+
तिथी एका दिवशी दुपारी सुरू होऊन दुसऱ्या दिवशी संपू शकते. प्रत्येक सणाचा नियम आहे की कोणता दिवस धरावा, जसे सूर्योदय, मध्यान्ह किंवा मध्यरात्रीची तिथी. सूर्योदय शहरानुसार बदलतो, म्हणून दोन ठिकाणी एकच सण वेगळ्या दिवशी येऊ शकतो. महाराष्ट्र अमांत महिने वापरतो, तर उत्तर भारत पौर्णिमेला संपणारे पौर्णिमांत महिने, त्यामुळे कृष्ण पक्षात महिन्याचे नाव बदलते.
मासिक व्रते
+
मुख्य सणांव्यतिरिक्त अनेक कुटुंबे नियमित व्रते पाळतात: महिन्यातून दोनदा एकादशीचा उपवास, त्रयोदशीला प्रदोष, पौर्णिमेनंतर संकष्टी चतुर्थी, शुक्ल पक्षात विनायकी चतुर्थी, मासिक शिवरात्र, पितरांसाठी अमावास्या, पौर्णिमेला सत्यनारायण पूजा. ही सर्व सणांसोबत दिलेली आहेत.
प्रादेशिक सण
+
भारत एकाच खगोलीय घटनेवर अनेक प्रादेशिक नववर्षे आणि सुगीचे सण साजरे करतो: चैत्रात गुढीपाडवा आणि उगादी; सौर नववर्षाला पुथांडू, विशू, बैसाखी आणि पोहेला बोइशाख; आणि मकर संक्रांतीच्या सुमारास पोंगल, लोहडी, उत्तरायण आणि बिहू. तुमचा प्रदेश निवडा म्हणजे तुमच्या कुटुंबाचे सण ठळक दिसतील.
यादीचा वापर
+
अचूक तारखा आणि वेळांसाठी तुमचे शहर निवडा. एखाद्या सणावर दाबून त्याची कथा, नेहमीचे विधी आणि पूजेचा शुभ मुहूर्त पाहा. सण दिनदर्शिकेत जोडा म्हणजे एक दिवस आधी आठवण मिळेल.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
दिवाळी दरवर्षी वेगळ्या तारखेला का?+
दिवाळी चांद्र पंचांगानुसार येते, जे सौर वर्षापेक्षा सुमारे अकरा दिवस लहान आहे, म्हणून इंग्रजी तारीख सरकते.
दोन पंचांगे वेगळ्या तारखा का दाखवतात?+
ती वेगळी शहरे, सूर्योदयाचे नियम किंवा महिना पद्धती वापरू शकतात.
तारखा माझ्या शहराच्या आहेत का?+
हो, शहर निवडल्यावर. नाहीतर मूळ ठिकाण वापरले जाते.
अमांत आणि पौर्णिमांत यात फरक काय?+
अमांत महिना अमावास्येला संपतो, महाराष्ट्र आणि दक्षिणेत. पौर्णिमांत पौर्णिमेला संपतो, उत्तर भारतात.
एकादशी केव्हा?+
प्रत्येक पक्षातील अकरावी तिथी. उपवासाचे नियम सूर्योदयाची तिथी धरतात.
मकर संक्रांत नेहमी चौदा जानेवारीला?+
संक्रांत सूर्याच्या मकर प्रवेशानुसार येते, जो चौदा किंवा पंधरा जानेवारीला होतो.
गुढीपाडवा कसा ठरतो?+
चैत्र शुद्ध प्रतिपदेला, सूर्योदयाच्या तिथीनुसार.
आठवण मिळू शकते का?+
हो. सण दिनदर्शिकेत जोडा.
मुहूर्ताच्या वेळा समाविष्ट आहेत का?+
हो. मुख्य सण पूजेचा शुभ मुहूर्त दाखवतात.
जैन, शीख आणि बौद्ध सण आहेत का?+
महावीर जयंती, गुरु नानक जयंती आणि बुद्ध पौर्णिमा यांसारखे मुख्य सण समाविष्ट आहेत.
प्रदोष म्हणजे काय?+
त्रयोदशी, सूर्यास्ताच्या सुमारास, शिवाला समर्पित.
संकष्टी चतुर्थी म्हणजे काय?+
पौर्णिमेनंतरची चतुर्थी, गणपतीसाठी, जिचा उपवास चंद्रोदयानंतर सोडला जातो.