मुहूर्त
बारसे (नामकरण) मुहूर्त
बाळाचे विधिवत नाव ठेवण्याचा संस्कार म्हणजे बारसे, शास्त्रात नामकरण. साधारणपणे जन्मानंतर बाराव्या दिवशी, नाहीतर नंतरच्या शुभ दिवशी हा सोहळा होतो.
- अनुकूल नक्षत्रे
- रोहिणी, मृगशिरा, पुनर्वसु, पुष्य, हस्त, अनुराधा, श्रवण, रेवती
- अनुकूल तिथी
- रिक्ता सोडून शुक्ल पक्षातील तिथी
- तपासलेले शहर
- पुणे
बारसे (नामकरण) विषयी
बाळाचे विधिवत नाव ठेवण्याचा संस्कार म्हणजे बारसे, शास्त्रात नामकरण. साधारणपणे जन्मानंतर बाराव्या दिवशी, नाहीतर नंतरच्या शुभ दिवशी हा सोहळा होतो.
सोहळा
बाळाला नव्या पाळण्यात ठेवून आत्या कानात नाव सांगते आणि सुवासिनी पाळणा गीते गातात. वडीलधारी अक्षता टाकून आशीर्वाद देतात आणि आलेल्यांना सुंठवडा व पेढे वाटले जातात.
नावाची निवड
जन्मनक्षत्राच्या चरणाचे अक्षर घेऊन नाव ठेवण्याची परंपरा आहे. देवाचे नाव, चांगल्या गुणाचे सूचक नाव किंवा आजी आजोबांचे नाव ठेवणे हीदेखील मायेची रीत आहे.
वेळेची निवड
शुभ दिवस मिळाल्यावर त्या दिवशी राहुकाळ, यमघंट आणि गुलिक काळ टाळून शुभ होरा किंवा अभिजित मुहूर्तावर कार्याची सुरुवात करणे ही परंपरा आहे. मुख्य क्षण बलवान स्थिर लग्नात यावा अशी वेळ गुरुजी काढून देतात.
घरातील तयारी
कार्याआधी घर स्वच्छ करून, दाराला आंब्याच्या पानांचे तोरण बांधून, अंगणात रांगोळी काढून, देवापुढे दिवा लावून गणपती पूजनाने सुरुवात करण्याची रीत आहे. कुलदैवताचे स्मरण करून वडिलधाऱ्यांचे आशीर्वाद घ्यायला विसरू नये.
बारसे (नामकरण) या कार्याचे शास्त्रीय नियम
अनुकूल नक्षत्रे: रोहिणी, मृगशिरा, पुनर्वसु, पुष्य, हस्त, अनुराधा, श्रवण, रेवती. अनुकूल तिथी: रिक्ता सोडून शुक्ल पक्षातील तिथी. टाळावे: रिक्ता तिथी (चतुर्थी, नवमी, चतुर्दशी), अमावास्या.
दिवस कसे निवडले
ही यादी पुणे येथे सूर्योदयाच्या वेळी या कार्यासाठी अनुकूल नक्षत्र आणि तिथी दोन्ही जुळणारे दिवस दाखवते. पूर्ण मुहूर्तासाठी वार, योग, करण, लग्न, राहुकाळ आणि संबंधित व्यक्तींची पत्रिकाही पाहिली जाते; म्हणून या यादीतून दिवस निवडा आणि नेमकी वेळ मुहूर्त शोधात ठरवा.
नेहमीचे प्रश्न
बारसे (नामकरण) या कार्यासाठी कोणती नक्षत्रे शुभ?
परंपरेनुसार अनुकूल नक्षत्रे: रोहिणी, मृगशिरा, पुनर्वसु, पुष्य, हस्त, अनुराधा, श्रवण, रेवती.
बारसे (नामकरण) या कार्यासाठी कोणत्या तिथी शुभ?
अनुकूल तिथी: रिक्ता सोडून शुक्ल पक्षातील तिथी. या दोन्ही पक्षांत मोजल्या जातात.
बारसे (नामकरण) या कार्यात काय टाळावे?
शास्त्रे टाळायला सांगतात: रिक्ता तिथी (चतुर्थी, नवमी, चतुर्दशी), अमावास्या.
हे दिवस प्रत्येक गावासाठी लागू आहेत का?
दिवस पुणे येथील सूर्योदयावर तपासले आहेत. नक्षत्र आणि तिथी बदलण्याचा क्षण सर्वत्र एकच असला तरी स्थानिक वेळ वेगळी असते, म्हणून आपल्या गावचे पंचांग पाहा.
वैयक्तिक मुहूर्त तरीही हवा का?
मोठ्या संस्कारांसाठी हवा. ताराबल, चंद्रबल आणि कार्याचे लग्न संबंधित व्यक्तींच्या पत्रिकेवरून ठरते.
यादीत किती दिवस आहेत?
पुढील साठ दिवसांत नक्षत्र आणि तिथी हे दोन्ही नियम जुळणारे बारा पर्यंत दिवस.
राहुकाळ पाहिला आहे का?
राहुकाळ हा संपूर्ण दिवसाचा नियम नाही, दिवसाचा एक भाग आहे. नेमकी वेळ ठरवताना तो टाळा; प्रत्येक दिवसाच्या पंचांग पानावर तो दिलेला आहे.
इतर कार्यांसाठीही शोधता येईल का?
हो. मुहूर्त शोध आणखी अनेक कार्यांसाठी दिवस क्रमाने दाखवतो आणि आपली जन्म माहितीही जोडता येते.
बारसे (नामकरण) मुहूर्त आमच्या पत्रिकेनुसार बदलता येतो का?
हो. सर्वसाधारण मुहूर्त सर्वांसाठी शुभ वेळ दाखवतो; घरचे ज्योतिषी संबंधित व्यक्तींचे जन्मनक्षत्र आणि चालू दशा पाहून त्यातील सर्वोत्तम वेळ निवडतात.
शुभ दिवस मिळाला नाही तर बारसे (नामकरण) कसे करावे?
उपलब्ध दिवसांपैकी सर्वोत्तम दिवस निवडून, गणपती आणि कुलदैवताच्या पूजेने सुरुवात करून, मुख्य क्षण बलवान लग्नात किंवा अभिजित मुहूर्तावर ठेवणे ही परंपरा आहे.
बारसे (नामकरण) यासाठी दिवसाची कोणती वेळ चांगली?
साधारणपणे सकाळ किंवा दुपारपूर्वीची वेळ पसंत केली जाते. राहुकाळ, यमघंट आणि गुलिक काळ टाळून शुभ होऱ्यात सुरुवात करण्याची रीत आहे.