अन्नप्राशन (उष्टावण) मुहूर्त

अनुकूल नक्षत्रे

रोहिणी, मृगशिरा, पुनर्वसु, पुष्य, हस्त, श्रवण, रेवती

अनुकूल तिथी

द्वितीया, तृतीया, पंचमी, सप्तमी, दशमी, एकादशी, त्रयोदशी, द्वादशी

तपासलेले शहर

पुणे

अन्नप्राशन (उष्टावण) विषयी

बाळाला पहिल्यांदा अन्न भरवण्याचा संस्कार म्हणजे अन्नप्राशन, घरगुती भाषेत उष्टावण. सोळा संस्कारांपैकी हा संस्कार साधारणपणे मुलासाठी सहाव्या महिन्यात आणि मुलीसाठी पाचव्या किंवा सातव्या महिन्यात केला जातो.

संस्काराची पद्धत

मामा किंवा वडिलांच्या मांडीवर बाळाला पूर्वेकडे तोंड करून बसवतात आणि चांदीच्या चमच्याने दुधात शिजवलेली खीर थोडी भरवतात. पुस्तक, लेखणी, सोने आणि माती ठेवलेल्या ताटातून बाळ आधी काय उचलते हे पाहण्याची गोड प्रथा आहे.

दिवसाची निवड

शुक्ल पक्ष, सौम्य नक्षत्र आणि बाळाच्या जन्मनक्षत्राला चांगले ताराबल असलेला दिवस श्रेष्ठ. अनेक कुटुंबे हा संस्कार देवळात करणे पसंत करतात.

वेळेची निवड

शुभ दिवस मिळाल्यावर त्या दिवशी राहुकाळ, यमघंट आणि गुलिक काळ टाळून शुभ होरा किंवा अभिजित मुहूर्तावर कार्याची सुरुवात करणे ही परंपरा आहे. मुख्य क्षण बलवान स्थिर लग्नात यावा अशी वेळ गुरुजी काढून देतात.

घरातील तयारी

कार्याआधी घर स्वच्छ करून, दाराला आंब्याच्या पानांचे तोरण बांधून, अंगणात रांगोळी काढून, देवापुढे दिवा लावून गणपती पूजनाने सुरुवात करण्याची रीत आहे. कुलदैवताचे स्मरण करून वडिलधाऱ्यांचे आशीर्वाद घ्यायला विसरू नये.

अन्नप्राशन (उष्टावण) या कार्याचे शास्त्रीय नियम

अनुकूल नक्षत्रे: रोहिणी, मृगशिरा, पुनर्वसु, पुष्य, हस्त, श्रवण, रेवती. अनुकूल तिथी: द्वितीया, तृतीया, पंचमी, सप्तमी, दशमी, एकादशी, त्रयोदशी, द्वादशी. टाळावे: रिक्ता तिथी (चतुर्थी, नवमी, चतुर्दशी), अमावास्या.

दिवस कसे निवडले

ही यादी पुणे येथे सूर्योदयाच्या वेळी या कार्यासाठी अनुकूल नक्षत्र आणि तिथी दोन्ही जुळणारे दिवस दाखवते. पूर्ण मुहूर्तासाठी वार, योग, करण, लग्न, राहुकाळ आणि संबंधित व्यक्तींची पत्रिकाही पाहिली जाते; म्हणून या यादीतून दिवस निवडा आणि नेमकी वेळ मुहूर्त शोधात ठरवा.

नेहमीचे प्रश्न