ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜନ୍ମ ଚକ୍ର ସାୟନ ରାଶିଚକ୍ର ବ୍ୟବହାର କରେ, ଯାହା ତାରା ସହ ନୁହେଁ, ଋତୁ ସହ ବନ୍ଧା। ଏହା ଆପଣଙ୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଉଦୟ ରାଶି, ବାର ଭାବରେ ଗ୍ରହ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୋଣ ଦେଖାଏ। ବୈଦିକ ଜାତକ ସହ ମିଶାଇ ଦେଖିଲେ ବୁଝିହୁଏ ଦୁଇ ପଦ୍ଧତି କାହିଁକି ଭିନ୍ନ ରାଶି ଦେଇପାରେ।

ସାୟନ ଓ ନିରୟନ

ସାୟନ ରାଶିଚକ୍ର ମେଷକୁ ବସନ୍ତ ବିଷୁବରୁ ଆରମ୍ଭ କରେ। ଜ୍ୟୋତିଷର ନିରୟନ ଚକ୍ର ମେଷକୁ ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ଏକ ସ୍ଥିର ବିନ୍ଦୁରୁ ଆରମ୍ଭ କରେ। ବିଷୁବ ବିନ୍ଦୁ ତାରାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚେ, ତେଣୁ ଏବେ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ 24 ଅଂଶ ଫରକ। ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଶି ବୈଦିକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଶିଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଆଗରେ ଥାଏ।

ମୁଖ୍ୟ ତିନି

ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜ୍ୟୋତିଷ ମୂଳ ପରିଚୟ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଶି, ଭାବନା ଓ ସହଜ ପ୍ରବୃତ୍ତି ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଶି, ଏବଂ ଜଗତ ସହ ମିଶିବାର ଢଙ୍ଗ ପାଇଁ ଉଦୟ ରାଶିକୁ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦିଏ। ଜନ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପୂର୍ବ ଦିଗବଳୟରେ ଉଦିତ ରାଶି ହିଁ ଉଦୟ ରାଶି, ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ଠିକ ଜନ୍ମ ସମୟ ଦରକାର।

ଭାବ

ବୈଦିକ ଜାତକ ପରି ବାରଟି ଭାବ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜ୍ୟୋତିଷୀ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ଲାସିଡସ ପଦ୍ଧତିରେ ଭାଗ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଭାବଗୁଡ଼ିକ ଅସମାନ ଆକାରର ହୁଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଶି ଭାବ ପଦ୍ଧତି ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତି ଭାବ ଗୋଟିଏ ପୂରା ରାଶି; ଏହା ବୈଦିକ ରୀତିର ଅଧିକ ନିକଟ।

କୋଣ

କୋଣ ହେଉଛି ଗ୍ରହଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା। ଯୁତି 0 ଅଂଶ, ଷଷ୍ଠାଂଶ 60, କେନ୍ଦ୍ର କୋଣ 90, ତ୍ରିକୋଣ 120 ଓ ପ୍ରତିଯୁତି 180। ତ୍ରିକୋଣ ଓ ଷଷ୍ଠାଂଶ ସହଜରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; କେନ୍ଦ୍ର କୋଣ ଓ ପ୍ରତିଯୁତି ଏଭଳି ଟାଣ ଆଣେ ଯାହା ବିକାଶକୁ ଆଗକୁ ନିଏ। ପ୍ରତି କୋଣ ତା ପରିଧି ସହ ଦିଆଯାଏ, ଅର୍ଥାତ ସେ ଠିକ କୋଣଠାରୁ କେତେ ଦୂର।

ବାହାର ଗ୍ରହ

ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଚକ୍ରରେ ଅରୁଣ, ବରୁଣ ଓ ଯମ ନାମକ ତିନି ବାହାର ଗ୍ରହ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଜ୍ୟୋତିଷ ବ୍ୟବହାର କରେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଧୀରେ ଚାଲନ୍ତି ଓ ପିଢ଼ିଗତ ବିଷୟ ଭାବେ ପଢ଼ାଯାଆନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା କେନ୍ଦ୍ର ବିନ୍ଦୁକୁ ଛୁଇଁଲେ ସେମାନେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି।

ଦୁଇ ଚକ୍ର ପଢ଼ିବା

ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସିଂହରେ ଓ ବୈଦିକ ସୂର୍ଯ୍ୟ କର୍କଟରେ, ତେବେ ଦୁଇଟିର କହିବାକୁ କିଛି ଅଛି: ସିଂହ ଆପଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ଋତୁର ଆଲୋକ କହେ, କର୍କଟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଛର ତାରା କ୍ଷେତ୍ର। ବହୁ ଲୋକ ଦେଖନ୍ତି ଦୈନିକ ଜୀବନ ପାଇଁ ବୈଦିକ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଲଗ୍ନ, ଏବଂ ଆତ୍ମ ପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସବୁଠୁ ଠିକ ଲାଗେ।

ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସ୍ୱଭାବ

ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜ୍ୟୋତିଷ ରାଶିଗୁଡ଼ିକୁ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସ୍ୱଭାବରେ ଭାଗ କରେ। ଅଗ୍ନି ରାଶି ମେଷ, ସିଂହ ଓ ଧନୁ ସକ୍ରିୟ ଓ ଉଷ୍ମ; ପୃଥ୍ୱୀ ରାଶି ବୃଷ, କନ୍ୟା ଓ ମକର ବ୍ୟବହାରିକ; ବାୟୁ ରାଶି ମିଥୁନ, ତୁଳା ଓ କୁମ୍ଭ ବୌଦ୍ଧିକ ଓ ସାମାଜିକ; ଜଳ ରାଶି କର୍କଟ, ବିଛା ଓ ମୀନ ଭାବୁକ ଓ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ପନ୍ନ। ଚର ରାଶି ଋତୁ ଆରମ୍ଭ କରେ, ସ୍ଥିର ରାଶି ତାକୁ ଧରି ରଖେ, ଦ୍ୱିସ୍ୱଭାବ ରାଶି ପରବର୍ତ୍ତୀକୁ ନିଏ। ପ୍ରତି ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସ୍ୱଭାବରେ ଗ୍ରହ ଗଣନା ଆପଣଙ୍କ ମନୋଭାବର ଶୀଘ୍ର ଆଭାସ ଦିଏ, ଏବଂ ଚକ୍ର ପାଖରେ ଏହି ଗଣନା ଦେଖାଯାଏ।

ଯବନାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଓଡ଼ିଆ ପାଞ୍ଜି

ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ରୀତି ଆମ ପାଇଁ ପର ନୁହେଁ। ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଆସିଥିବା ଯବନ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଯବନଜାତକ ଗ୍ରନ୍ଥ ହେଲା, ଏବଂ ବରାହମିହିର ବୃହଜ୍ଜାତକରେ ଯବନାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନର ସହ ଉଦ୍ଧୃତ କଲେ; ହୋରା ଶବ୍ଦ ସେଠୁ ଆସିଛି। ଓଡ଼ିଶାରେ ପଠାଣି ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ନିଜ ଆଖିରେ ଆକାଶ ମାପି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ପଣ ଲେଖିଲେ, ଯାହା ଆଜି ବି ଓଡ଼ିଆ ପାଞ୍ଜିର ମୂଳ। ଏକ ଆକାଶକୁ ଅନେକ ଆଖିରେ ଦେଖିବା ଆମ ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରା।

ନିଜ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଚକ୍ର ତିଆରି କରନ୍ତୁ

ଜନ୍ମ ବିବରଣୀ ଦିଅନ୍ତୁ. ତାରିଖ, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ।
ମୁଖ୍ୟ ତିନି ଖୋଜନ୍ତୁ. ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଉଦୟ ରାଶି।
କୋଣ ପଢ଼ନ୍ତୁ. ସବୁଠୁ ନିକଟ ପରିଧିରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ।

ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ମୋ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ରାଶି ବୈଦିକ ରାଶିଠାରୁ ଭିନ୍ନ କାହିଁକି?

ସାୟନ ଚକ୍ର ନିରୟନଠାରୁ ପ୍ରାୟ 24 ଅଂଶ ଆଗରେ।

ମୋ ଉଦୟ ରାଶି କ'ଣ?

ଜନ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପୂର୍ବ ଦିଗବଳୟରେ ଉଦିତ ରାଶି।

ଜନ୍ମ ସମୟ ଦରକାର କି?

ହଁ, ଉଦୟ ରାଶି ଓ ଭାବ ପାଇଁ।

କେଉଁ ଭାବ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର ହୁଏ?

ମୂଳତଃ ପ୍ଲାସିଡସ, ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଶି ଭାବ।

ପରିଧି କ'ଣ?

କୌଣସି କୋଣ ଠିକ ମାପଠାରୁ କେତେ ଅଂଶ ଦୂର।

ବାହାର ଗ୍ରହ ଅଛନ୍ତି କି?

ହଁ, ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଚକ୍ରରେ।

କେଉଁ ଚକ୍ର ଅଧିକ ଠିକ?

ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦିଏ; ବହୁ ଲୋକ ଦୁଇଟି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।

ତ୍ରିକୋଣ କ'ଣ?

120 ଅଂଶର କୋଣ, ସହଜ ପ୍ରବାହୀ ସମ୍ପର୍କ।

କେନ୍ଦ୍ର କୋଣ କ'ଣ?

90 ଅଂଶର କୋଣ, ଯାହା ଟାଣ ଓ ପ୍ରେରଣା ଆଣେ।

କାଇରନ ଦେଖାଯାଏ କି?

ହଁ, ଏକ ବୈକଳ୍ପିକ ବିନ୍ଦୁ ଭାବେ।

ଗୋଚର ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବି କି?

ହଁ। ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଗୋଚର ବିଭାଗ ଖୋଲନ୍ତୁ।

ଜୀବନସାଥୀ ସହ ତୁଳନା କରିପାରିବି କି?

ହଁ। ଦୁଇ ଚକ୍ର ତୁଳନା ବିଭାଗ ଖୋଲନ୍ତୁ।

ମଧ୍ୟାକାଶ ବିନ୍ଦୁ କ'ଣ?

ଚକ୍ରର ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ ବିନ୍ଦୁ, ଯାହା କର୍ମ ଓ ଖ୍ୟାତି ସହ ଜଡ଼ିତ।