ਮਹੂਰਤ
ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ (ਉਪਨਯਨ) ਮਹੂਰਤ
ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਾ ਕੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਉਪਨਯਨ ਹੈ। ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਇਹ ਸੰਸਕਾਰ ਸੋਲਾਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ।
- ਅਨੁਕੂਲ ਨਛੱਤਰ
- ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਰੋਹਿਣੀ, ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ, ਪੁਨਰਵਸੁ, ਪੁਸ਼ਯ, ਹਸਤ, ਚਿਤਰਾ, ਸਵਾਤੀ, ਸ਼੍ਰਵਣ, ਧਨਿਸ਼ਠਾ, ਰੇਵਤੀ
- ਅਨੁਕੂਲ ਤਿਥੀਆਂ
- ਉੱਤਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ
- ਵੇਖਿਆ ਸ਼ਹਿਰ
- ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ (ਉਪਨਯਨ) ਬਾਰੇ
ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਾ ਕੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਉਪਨਯਨ ਹੈ। ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਇਹ ਸੰਸਕਾਰ ਸੋਲਾਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ।
ਰੀਤ
ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਆਚਾਰੀਆ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਹੇਠਾਂ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਬਾਲਕ ਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਮਾ ਕੱਪੜੇ ਭੇਂਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਉਮਰ
ਉੱਤਰਾਇਣ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸਾਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਨੀ, ਰੋਹਿਣੀ, ਪੁਨਰਵਸੂ, ਪੁਸ਼ਯ, ਹਸਤ, ਚਿੱਤਰਾ, ਸ਼੍ਰਵਣ, ਰੇਵਤੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਨਛੱਤਰ ਹਨ।
ਸਮੇਂ ਦੀ ਚੋਣ
ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਿਨ ਦਾ ਰਾਹੂ ਕਾਲ, ਯਮਗੰਡ ਅਤੇ ਗੁਲਿਕ ਕਾਲ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਹੋਰਾ ਜਾਂ ਅਭਿਜੀਤ ਮਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਪਲ ਬਲਵਾਨ ਸਥਿਰ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਆਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਪੰਡਤ ਜੀ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਘਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ, ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਅੰਬ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਤੋਰਨ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਦੇਹਰੀ ਉੱਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਚੋ ਕੇ ਅਤੇ ਜੋਤ ਜਗਾ ਕੇ ਗਣੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ। ਕੁਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲੋ।
ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ (ਉਪਨਯਨ) ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਿਯਮ
ਅਨੁਕੂਲ ਨਛੱਤਰ: ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਰੋਹਿਣੀ, ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ, ਪੁਨਰਵਸੁ, ਪੁਸ਼ਯ, ਹਸਤ, ਚਿਤਰਾ, ਸਵਾਤੀ, ਸ਼੍ਰਵਣ, ਧਨਿਸ਼ਠਾ, ਰੇਵਤੀ। ਅਨੁਕੂਲ ਤਿਥੀਆਂ: ਉੱਤਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ। ਬਚੋ: ਰਿਕਤਾ ਤਿਥੀਆਂ (ਚੌਥ, ਨੌਮੀ, ਚੌਦਸ), ਮੱਸਿਆ, ਦੱਖਣਾਇਣ (ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ)।
ਦਿਨ ਕਿਵੇਂ ਚੁਣੇ ਗਏ
ਇਹ ਸੂਚੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਨਛੱਤਰ ਅਤੇ ਤਿਥੀ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਮਹੂਰਤ ਲਈ ਵਾਰ, ਯੋਗ, ਕਰਨ, ਲਗਨ, ਰਾਹੂ ਕਾਲ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਵੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿਨ ਚੁਣੋ ਅਤੇ ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਮਹੂਰਤ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕਰੋ।
ਆਮ ਸਵਾਲ
ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ (ਉਪਨਯਨ) ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਨਛੱਤਰ ਸ਼ੁਭ ਹਨ?
ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੁਕੂਲ ਨਛੱਤਰ: ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਰੋਹਿਣੀ, ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ, ਪੁਨਰਵਸੁ, ਪੁਸ਼ਯ, ਹਸਤ, ਚਿਤਰਾ, ਸਵਾਤੀ, ਸ਼੍ਰਵਣ, ਧਨਿਸ਼ਠਾ, ਰੇਵਤੀ।
ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ (ਉਪਨਯਨ) ਲਈ ਕਿਹੜੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਹਨ?
ਅਨੁਕੂਲ ਤਿਥੀਆਂ: ਉੱਤਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ। ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ (ਉਪਨਯਨ) ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਾਸਤਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਰਿਕਤਾ ਤਿਥੀਆਂ (ਚੌਥ, ਨੌਮੀ, ਚੌਦਸ), ਮੱਸਿਆ, ਦੱਖਣਾਇਣ (ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ)।
ਕੀ ਇਹ ਦਿਨ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਠੀਕ ਹਨ?
ਦਿਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਮੁਤਾਬਕ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਨਛੱਤਰ ਅਤੇ ਤਿਥੀ ਬਦਲਣ ਦਾ ਪਲ ਹਰ ਥਾਂ ਇੱਕੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਸਮਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜੰਤਰੀ ਵੇਖੋ।
ਕੀ ਨਿੱਜੀ ਮਹੂਰਤ ਫਿਰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਵੱਡੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਹਾਂ। ਤਾਰਾ ਬਲ, ਚੰਦਰ ਬਲ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਲਗਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਤੋਂ ਤੈਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਹਨ?
ਅਗਲੇ ਸੱਠ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਛੱਤਰ ਅਤੇ ਤਿਥੀ ਦੋਵਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰਾਂ ਤੱਕ ਦਿਨ।
ਕੀ ਰਾਹੂ ਕਾਲ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਰਾਹੂ ਕਾਲ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ, ਦਿਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚੋ; ਹਰ ਦਿਨ ਦੇ ਪੰਚਾਂਗ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਖੋਜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਹਾਂ। ਮਹੂਰਤ ਖੋਜ ਹੋਰ ਕਈ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਦਿਨ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਵੀ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕੀ ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ (ਉਪਨਯਨ) ਦਾ ਮਹੂਰਤ ਸਾਡੀ ਕੁੰਡਲੀ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ। ਆਮ ਮਹੂਰਤ ਸਭ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਨਛੱਤਰ ਅਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਦਸ਼ਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਚੁਣਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ (ਉਪਨਯਨ) ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਮਿਲਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਦਿਨ ਚੁਣ ਕੇ, ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਮੁੱਖ ਪਲ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਲਗਨ ਜਾਂ ਅਭਿਜੀਤ ਮਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।
ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ (ਉਪਨਯਨ) ਲਈ ਦਿਨ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਸਮਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ?
ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੇਰ ਜਾਂ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਹੂ ਕਾਲ, ਯਮਗੰਡ ਅਤੇ ਗੁਲਿਕ ਕਾਲ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਹੋਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ।