પોરુત્તમ દક્ષિણ ભારતની લગ્ન મેળાપની પદ્ધતિ છે. તે કન્યા અને વરનાં જન્મનક્ષત્રોને દસ મેળ પર તપાસે છે, દિનમ્‌થી વેધૈ સુધી. ગુજરાતમાં સામાન્ય રીતે છત્રીસ ગુણનો મેળાપ જોવાય છે, પણ દક્ષિણના પરિવાર સાથે સગપણ હોય કે બીજો અભિપ્રાય જોઈતો હોય ત્યારે આ પાનું બંનેની વિગત લઈ દરેક પોરુત્તમ સ્પષ્ટ સમજૂતી સાથે બતાવે છે.

પોરુત્તમ કેવી રીતે ચાલે છે

બંનેનું જન્મનક્ષત્ર, જેમાં જન્મ સમયે ચંદ્ર હતો, તે આધાર છે. દસ પોરુત્તમ બે નક્ષત્ર વચ્ચેનું અંતર ગણે છે, ગણ, યોનિ, રાશિ અને રાશિસ્વામીની સરખામણી કરે છે અને કેટલાક ખાસ વિરોધ તપાસે છે. પરંપરા પ્રમાણે ગણતરી કન્યાના નક્ષત્રથી વરના નક્ષત્ર તરફ થાય છે.

દસ પોરુત્તમ

દિનમ્ આરોગ્ય અને રોજિંદા સુમેળ સાથે જોડાયેલું છે. ગણમ્ સ્વભાવ જુએ છે: દેવ, મનુષ્ય કે રાક્ષસ. મહેન્દ્રમ્ સંતાન અને વંશ સાથે. સ્ત્રી દીર્ઘમ્ પત્નીની સુખાકારી સાથે. યોનિ પ્રાણી પ્રતીકો દ્વારા શારીરિક મેળ. રાશિ ચંદ્ર રાશિઓની સરખામણી, રાશિ અધિપતિ તેમના સ્વામીઓની. વશ્યમ્ પરસ્પર આકર્ષણ. રજ્જુ લગ્નના આયુષ્ય સાથે જોડાયેલું છે અને બહુ ભારે ગણાય છે. વેધૈ એવી નક્ષત્ર જોડી તપાસે છે જે એકબીજાને અવરોધે છે.

કયાં પોરુત્તમ સૌથી મહત્ત્વનાં

પરિવાર અને જ્યોતિષી રજ્જુ અને વેધૈને અનિવાર્ય ગણે છે: બેમાંથી એકનો પણ મેળ ન હોય તો ગંભીર ગણાય. પછી દિનમ્, ગણમ્, યોનિ, રાશિ અને સ્ત્રી દીર્ઘમ્ આવે છે. ઘણા ઓછામાં ઓછા પાંચ છ મેળ જુએ છે, પણ ફક્ત ગણતરી આખી વાત નથી.

નક્ષત્રથી આગળ

પોરુત્તમ નક્ષત્ર મેળવે છે, પણ પૂરો મેળાપ બંને કુંડળીને સમગ્ર જુએ છે: સાતમો ભાવ અને તેનો સ્વામી, શુક્ર અને ગુરુ, નવમાંશ, મંગળ દોષ અને રાહુ કેતુનું સ્થાન. અનુભવી જ્યોતિષી આ બધું તોળે છે. નક્ષત્ર પહેલાં પોરુત્તમ કોષ્ટક અને પછી આ કુંડળી પાસાં બતાવે છે.

વડીલો કહેતા કે લેણદેણના સંબંધ ઉપરથી લખાઈને આવે છે; ઋષિઓએ નક્ષત્રોને એ લેખ વાંચવાનો એક માર્ગ ગણ્યો, જેમ ચંદ્રની ગતિ સાથે મનની ભરતી ઓટ બદલાય છે.

પોરુત્તમ અને ગુણ મિલાન

ગુજરાતી અને ઉત્તર ભારતીય પરિવારો અષ્ટકૂટ ગુણ મિલાન વાપરે છે, જે આઠ કૂટને છત્રીસમાંથી ગુણ આપે છે અને અઢારથી વધુ ગુણ સ્વીકાર્ય ગણાય છે. બંનેમાં ગણ, યોનિ અને રાશિ સામાન્ય છે, પણ તે એક નથી; જોડી એકમાં સારી અને બીજામાં નબળી આવી શકે. ઉત્તરની નાડી અને દક્ષિણનું રજ્જુ બંને આરોગ્ય અને આયુષ્યની ચિંતા કરે છે. એક જ જોડી માટે બંને જોઈ શકો.

જોડીનું પોરુત્તમ જુઓ

કન્યાની વિગત. જન્મ તારીખ, સમય અને સ્થળ.
વરની વિગત. જન્મ તારીખ, સમય અને સ્થળ.
કોષ્ટક વાંચો. દસે પોરુત્તમનો મેળ કે અમેળ અને ટૂંકી નોંધ જુઓ.
કુંડળી પાસાં જુઓ. બંનેનો મંગળ દોષ, સાતમો ભાવ અને નવમાંશ જુઓ.
જરૂર હોય તો ઊંડે જાઓ. વિગતવાર મેળાપ અહેવાલ મંગાવો કે જ્યોતિષી સાથે વાત કરો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

લગ્ન માટે કેટલાં પોરુત્તમ જોઈએ?

ઘણા પરિવાર દસમાંથી ઓછામાં ઓછાં છ જુએ છે, રજ્જુ અને વેધૈ મળતાં હોય. જ્યોતિષી આખી કુંડળી પણ જુએ છે, એટલે સંખ્યા શરૂઆત છે, નિયમ નહીં.

રજ્જુ પોરુત્તમ શું છે?

રજ્જુ સત્તાવીસ નક્ષત્રોને શરીરના પાંચ અંગમાં વહેંચે છે. બંને નક્ષત્ર એક જ રજ્જુમાં હોય તો પરંપરા તેને લગ્નના આયુષ્ય સાથે જોડાયેલો ગંભીર અમેળ ગણે છે.

વેધૈ શું છે?

કેટલીક નક્ષત્ર જોડી એકબીજાને અવરોધતી ગણાય છે. કન્યા અને વરનાં નક્ષત્ર એવી જોડી બનાવે તો સગપણ ઘણી વાર ટાળવામાં આવે છે.

બંનેનું નક્ષત્ર એક જ હોય તો?

કેટલીક એક નક્ષત્રની જોડી સ્વીકાર્ય છે અને કેટલીક નહીં, નક્ષત્ર અને ચરણ પ્રમાણે. પરિણામ લાગુ પડતો નિયમ બતાવે છે.

ચોક્કસ જન્મ સમય જરૂરી છે?

પોરુત્તમ ચંદ્રનું નક્ષત્ર વાપરે છે, જે અંદાજિત સમયથી પણ સામાન્ય રીતે સાચું રહે છે. મંગળ દોષ જેવી કુંડળી તપાસ માટે ચોક્કસ સમય જોઈએ.

ગણ પોરુત્તમ શું છે?

ગણ દરેક નક્ષત્રને દેવ (સૌમ્ય), મનુષ્ય કે રાક્ષસ (તીવ્ર)માં વહેંચે છે. એક જ ગણ શ્રેષ્ઠ; દેવ અને મનુષ્ય ચાલે; રાક્ષસ અને દેવ પરંપરામાં ટાળવામાં આવે છે.

પોરુત્તમ અને ગુણ મિલાન એક જ છે?

ના. પોરુત્તમ દસ મેળ જુએ છે અને દક્ષિણમાં ચાલે છે; ગુણ મિલાન આઠ કૂટને છત્રીસમાંથી ગુણ આપે છે અને ગુજરાત સહિત ઉત્તર અને પશ્ચિમમાં ચાલે છે.

પોરુત્તમ મંગળ દોષ જુએ છે?

પોરુત્તમ પોતે નહીં, પણ નક્ષત્ર બંને કુંડળીમાં મંગળ દોષ અલગથી તપાસે છે અને બંને વચ્ચે સમતોલન છે કે નહીં તે બતાવે છે.

ઓછાં પોરુત્તમ હોય તો પણ સગપણ ટકી શકે?

હા. ઘણા જ્યોતિષી બંને કુંડળીનું બળ, પરસ્પર દશા અને સાતમા ભાવને વજન આપે છે. ઓછી સંખ્યા ઊંડે જોવાનું કારણ છે, અંતિમ ચુકાદો નહીં.

ગણતરી કોના નક્ષત્રથી થાય છે?

પરંપરા પ્રમાણે કન્યાના નક્ષત્રથી વરના નક્ષત્ર તરફ. પરિણામમાં દરેક ગણતરીની દિશા દેખાય છે.

મેળાપ સાચવી શકાય?

હા. સાઇન ઇન કરી બંને કુંડળી અને મેળાપ સાચવો, પછી જુઓ કે પરિવાર સાથે વહેંચો.

પરિણામ વિશે જ્યોતિષી સાથે વાત થઈ શકે?

હા. મેળાપના પરિણામ પરથી જ જ્યોતિષી સાથે ચેટ કે કૉલ શરૂ કરો, તેઓ બંને કુંડળી પૂરી જોઈ શકે.