કૅલેન્ડર દરેક મહિનો તિથિ, નક્ષત્ર, તહેવારો અને શુભ દિવસો સાથે બતાવે છે, તમારા શહેર માટે ગણીને. અંગ્રેજી મહિના અને વિક્રમ સંવતના ચાંદ્ર મહિના વચ્ચે બદલો, કોઈ પણ દિવસ પર દબાવીને તેનું આખું પંચાંગ ખોલો, અને પરિવાર જે વ્રતો રાખે છે તેની યાદ ઉમેરો.
સૌર અને ચાંદ્ર મહિના
+
ભારતીય કૅલેન્ડર મહિના બે રીતે ગણે છે. તમિલ, મલયાલમ, ઓડિયા અને બંગાળી કૅલેન્ડર સૌર મહિના વાપરે છે જે સૂર્ય નવી રાશિમાં જાય ત્યારે શરૂ થાય છે. ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને મોટા ભાગનું ભારત ચાંદ્ર મહિના વાપરે છે, જે પૂનમ પાસેના નક્ષત્રના નામે છે, જેમ કે કારતક, માગશર, ચૈત્ર અને વૈશાખ. ગુજરાતમાં મહિનો અમાસે પૂરો થાય છે, એટલે અમાંત પદ્ધતિ.
પરંપરા શીખવે છે કે સૂર્ય ઋતુઓ ઘડે છે અને ચંદ્ર મનની નાડી; ઋષિઓએ બંને તાલ એક પંચાંગમાં વણી લીધા જેથી જીવન આકાશના પ્રકાશ સાથે ચાલે.
દરેક દિવસ શું બતાવે છે
+
દરેક તારીખ સૂર્યોદયની તિથિ અને નક્ષત્ર, પક્ષ, વારનો સ્વામી, અને કોઈ તહેવાર કે વ્રત બતાવે છે. ખાસ દિવસો ઊપસાવાય છે: અગિયારસ, પ્રદોષ, અમાસ, પૂનમ, સંકષ્ટ ચતુર્થી અને પુષ્ય નક્ષત્રના દિવસો. દિવસ ખોલીને રાહુકાળ, યમગંડ અને ગુલિક સમય સહિત આખું પંચાંગ અને ચોઘડિયાં જુઓ.
શુભ દિવસો
+
કૅલેન્ડર સામાન્ય મુહૂર્ત નિયમો પ્રમાણે લગ્ન, વાસ્તુ પ્રવેશ, અભ્યાસ આરંભ કે પ્રવાસ માટે યોગ્ય દિવસો ઊપસાવી શકે. મહત્ત્વના પ્રસંગ માટે મુહૂર્ત શોધક વાપરો અને સંબંધિત વ્યક્તિઓ પ્રમાણે સમય પસંદ કરો.
તમારું શહેર મહત્ત્વનું છે
+
સૂર્યોદય, તિથિ બદલાવ અને રાહુકાળ બધું સ્થળ પર આધાર રાખે છે, તેથી તારીખો તમે પસંદ કરેલા શહેર માટે ગણાય છે. અમેરિકા, બ્રિટન કે આફ્રિકામાં વસતા ગુજરાતી પરિવારો પોતાનું હાલનું શહેર પસંદ કરીને પણ ભારતીય તહેવારના નિયમો પાળી શકે.
પ્રાદેશિક સ્વરૂપ
+
ગુજરાતી, ઉત્તર ભારતીય, તમિલ, કેરળ, તેલુગુ, કન્નડ કે બંગાળી પરંપરા પસંદ કરો જેથી મહિનાનાં નામ અને તહેવારો તમારા પરિવારના સ્વરૂપમાં દેખાય. તારીખો મૂળભૂત રીતે દૃક્ પંચાંગ પદ્ધતિથી છે.
યાદ અને વહેંચણી
+
કોઈ તહેવાર કે ઉપવાસનો દિવસ યાદીમાં ઉમેરો જેથી આગલી સાંજે સૂચના મળે. તમે મહિનો છાપી શકો છો કે સંદેશા ઍપ દ્વારા પરિવાર સાથે વહેંચી શકો છો.
વિક્રમ સંવતનું વર્ષ
+
ગુજરાતમાં વિક્રમ સંવતનું વર્ષ દિવાળી પછીના દિવસે, કારતક સુદ એકમે, બેસતા વર્ષથી શરૂ થાય છે, અને કારતક, માગશર, પોષ, મહા, ફાગણ, ચૈત્ર, વૈશાખ, જેઠ, અષાઢ, શ્રાવણ, ભાદરવો અને આસો સુધી ચાલે છે. દરેક મહિનાના પોતાના તહેવારો છે: કારતકમાં દેવદિવાળી, પોષમાં ઉત્તરાયણ, ફાગણમાં હોળી, શ્રાવણમાં રક્ષાબંધન અને જન્માષ્ટમી, ભાદરવામાં ગણેશ ચતુર્થી અને પર્યુષણ, અને આસોમાં નવરાત્રિના ગરબા અને દિવાળી. ઉત્તર ભારતમાં આ જ સંવત ચૈત્રથી ગણાય છે.
ચાંદ્ર મહિના અને અધિક માસ
+
બાર ચાંદ્ર મહિના સૌર વર્ષ કરતાં લગભગ અગિયાર દિવસ ટૂંકા છે, તેથી આશરે દર બત્રીસ મહિને એક વધારાનો ચાંદ્ર મહિનો ઉમેરાય છે, જેને અધિક માસ કે પુરુષોત્તમ માસ કહે છે. આ દરમિયાન લગ્ન જેવા મોટા પ્રસંગો સામાન્ય રીતે ટાળાય છે, અને તહેવારો પછીના સામાન્ય મહિનામાં જાય છે; ભક્તિ અને દાન માટે આ મહિનો ખાસ શુભ ગણાય છે. કૅલેન્ડર આ મહિના સ્પષ્ટ બતાવે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
અત્યારે વિક્રમ સંવતનો કયો મહિનો છે?+
કૅલેન્ડર અંગ્રેજી તારીખ સાથે ગુજરાતી મહિનો, પક્ષ અને તિથિ બતાવે છે.
ગુજરાતી નવું વર્ષ ક્યારે?+
દિવાળી પછી કારતક સુદ એકમે, બેસતા વર્ષે.
જુદાં પંચાંગમાં અમાસ જુદા દિવસે કેમ?+
પંચાંગ જુદાં શહેર અને સૂર્યોદયના નિયમો વાપરે છે.
શું દરેક દિવસનો રાહુકાળ જોઈ શકું?+
હા. કોઈ પણ દિવસ ખોલીને રાહુકાળ, યમગંડ, ગુલિક અને ચોઘડિયાં જુઓ.
શું તમિલ કે મલયાલમ કૅલેન્ડર છે?+
હા. તે પરંપરા પસંદ કરીને સૌર મહિના જુઓ.
શું કૅલેન્ડર છાપી શકું?+
હા. કોઈ પણ મહિના માટે છાપવાનો વિકલ્પ વાપરો.
શું અગિયારસ સામેલ છે?+
હા. અગિયારસ, પ્રદોષ, અમાસ અને પૂનમ દર મહિને દર્શાવાય છે.
પક્ષ શું છે?+
પખવાડિયું: સુદ એટલે વધતો ચંદ્ર અને વદ એટલે ઘટતો ચંદ્ર.
શું યાદ ગોઠવી શકું?+
હા. કોઈ પણ વ્રત યાદીમાં ઉમેરો.
શું લગ્નની તારીખો દેખાય છે?+
સામાન્ય શુભ દિવસો ઊપસાવાય છે. અંગત તારીખ માટે મુહૂર્ત શોધક વાપરો.
શું ભારત બહાર ચાલે છે?+
હા. તમારું શહેર પસંદ કરો અને બધા સમય તે પ્રમાણે થશે.