பஞ்ச என்றால் ஐந்து, அங்கம் என்றால் உறுப்பு. திதி என்பது சந்திர நாள்; சூரியனுக்கும் சந்திரனுக்கும் இடையிலான கோணத்தைப் பொறுத்தது, ஒரு சந்திர மாதத்தில் முப்பது. வாரம் என்பது கிழமை, ஒவ்வொன்றும் ஒரு கிரகத்தின் ஆட்சி. நட்சத்திரம் சந்திரன் கடந்து செல்லும் விண்மீன் கூட்டம். யோகம் சூரிய சந்திர பாகைகளின் கூட்டலால் வரும் 27 வகைகளில் ஒன்று. கரணம் திதியின் பாதி. ஐந்தும் சேர்ந்து அந்த நாளின் தன்மையைச் சொல்கின்றன.

தமிழ்ப் பஞ்சாங்கம் சூரிய மாதங்களைப் பின்பற்றுகிறது. சூரியன் மேஷ ராசியில் நுழையும் நாள் சித்திரை ஒன்று, தமிழ்ப் புத்தாண்டு; அங்கிருந்து வைகாசி, ஆனி, ஆடி, ஆவணி, புரட்டாசி, ஐப்பசி, கார்த்திகை, மார்கழி, தை, மாசி, பங்குனி. சூரியன் ராசி மாறும் சங்கராந்தி அஸ்தமனத்துக்கு முன் நிகழ்ந்தால் அன்றே மாதப் பிறப்பு, இல்லையெனில் மறுநாள் என்பது வழக்கம். தைப் பொங்கல், ஆடிப் பெருக்கு போன்ற பண்டிகைகள் இந்தச் சூரிய மாதத்தையும், கார்த்திகை தீபம், தைப்பூசம் போன்றவை நட்சத்திரத்தையும் வைத்துக் கொண்டாடப்படுகின்றன.

நம் நாள் நள்ளிரவில் அல்ல, சூரிய உதயத்தில் தொடங்குகிறது; உதய நேரம் நீங்கள் இருக்கும் இடத்தைப் பொறுத்தது. திதியோ நட்சத்திரமோ நாளின் நடுவில் மாறலாம்; அதனால் ஒரே தேதிக்கு சென்னையிலும் டெல்லியிலும் பஞ்சாங்கம் வேறுபடலாம். அதனால்தான் நாடு முழுவதற்கும் ஒரே அட்டவணை தராமல் உங்கள் ஊருக்கென்று கணிக்கிறோம்.

பகல் நேரம் எட்டுப் பாகங்களாகப் பிரிக்கப்படுகிறது. ஒவ்வொரு கிழமையிலும் ஒரு பாகம் ராகு காலம்; புதிய காரியம் தொடங்க ஏற்றதல்ல என்பது நம்பிக்கை. மற்றவை எமகண்டமும் குளிகையும். உதய அஸ்தமனத்தோடு இவற்றின் கடிகார நேரமும் தினமும் மாறுகிறது. பயணம் புறப்படுவது, பத்திரம் கையெழுத்திடுவது, சுப காரியம் தொடங்குவது போன்றவற்றை இந்த நேரங்களில் பல குடும்பங்கள் தவிர்க்கின்றன; குளிகையில் செய்தது மீண்டும் நடக்கும் என்பதால் நல்ல காரியங்களுக்கு அதை விரும்புவோரும் உண்டு.

உள்ளூர் நண்பகலைச் சுற்றிய அபிஜித் முகூர்த்தம் பெரும்பாலான காரியங்களுக்கு உகந்தது என்று கருதப்படுகிறது; சில மரபுகளில் புதன்கிழமை மட்டும் விலக்கு. விடியலுக்கு முந்தைய பிரம்ம முகூர்த்தம், தமிழ் வீடுகளில் பார்க்கப்படும் கௌரி நல்ல நேரம், மேற்கிந்தியாவில் பயன்படும் சௌகடியா, ஒவ்வொரு கிரகத்தின் ஹோரை ஆகியவற்றையும் பஞ்சாங்கம் காட்டுகிறது.

பஞ்சாங்கங்கள் வெவ்வேறு கணித முறைகளைப் பின்பற்றுகின்றன. திருக்கணித (திருக் சித்த) பஞ்சாங்கம் நவீன வானியல் நிலைகளைப் பயன்படுத்துகிறது; தமிழ்நாட்டின் பல கோயில்களில் இன்றும் பின்பற்றப்படும் வாக்கியப் பஞ்சாங்கம் பழைய வாக்கியச் செய்யுள்களைப் பயன்படுத்துகிறது. சந்திர மாதங்கள் அமாவாசையில் முடிவதாக (அமாந்த) அல்லது பௌர்ணமியில் முடிவதாக (பூர்ணிமாந்த) எண்ணப்படலாம். பண்டிகை நாட்கள் உங்கள் கோயில் நாள்காட்டியுடன் ஒத்துவர உங்கள் முறையைத் தேர்ந்தெடுங்கள்.

வேதாங்க ஜோதிடம் வேள்விக்குச் சரியான நேரம் குறிக்கவே பிறந்தது என்பது மரபு. சூரியன் ஒளியும் பிராணனும் தருகிறான், சந்திரன் கடலின் ஏற்ற இறக்கத்தையும் செடிகளின் சாற்றையும் ஆள்கிறான் என்று முன்னோர் கூறினர்; அதனால்தான் விதைப்பதும் அறுப்பதும் கூட நட்சத்திரம் பார்த்து நடந்தது. காலையில் பஞ்சாங்கம் படிப்பதே புண்ணியம் என்று சொல்லி, திதி, வார, நட்சத்திர, யோக, கரணம் ஐந்தையும் கேட்பவருக்குச் செல்வம், ஆயுள், பாவ நீக்கம், நோய் நீக்கம், காரிய சித்தி கிடைக்கும் என்று பழைய ஸ்லோகம் சொல்கிறது.